Bước nhỏ nhất của một điều ước là việc bạn làm xong được ngay hôm nay, trong chưa đầy mười phút, với thứ đang có trong tay. Muốn học đàn thì bước đó không phải "mua đàn", mà là "nghe ba bài guitar đệm hát và ghi tên bài mình thích nhất". Nó nhỏ đến mức gần như không thể từ chối.
Bài này không bàn chuyện chia một mục tiêu lớn thành các chặng tháng, quý. Nó chỉ trả lời một câu: hôm nay, ngay bây giờ, làm gì?
Vì sao "bước đầu tiên" thường bị chọn sai
Khi nghĩ đến bước đầu, nhiều người chọn bước quan trọng nhất chứ không phải bước nhỏ nhất. Muốn mở tiệm bánh thì nghĩ ngay đến "tìm mặt bằng". Muốn chạy 10 km thì nghĩ "mua giày chạy tốt". Những bước này có thật, nhưng chúng cần tiền, cần người khác, cần thời gian. Chúng hợp với tuần sau hay tháng sau, không hợp với tối nay.
Một bước đầu chọn sai có hai hậu quả. Một là trì hoãn, vì chưa có điều kiện. Hai là tiêu hết hứng khởi vào việc chuẩn bị: lướt cả buổi tối xem giày mà chưa chạy mét nào.
Phép thử ba điều kiện
Một bước nhỏ nhất đạt yêu cầu khi qua cả ba phép thử:
- Dưới mười phút. Nếu dài hơn, tách tiếp.
- Không cần mua gì, không cần ai cho phép. Dùng thứ đang có: điện thoại, giấy bút, bếp nhà mình.
- Làm xong thì có một dấu vết. Một dòng ghi chép, một tấm ảnh, một tin nhắn đã gửi. Dấu vết giúp bạn thấy mình đã nhúc nhích.
Bước qua được ba phép thử thường nhỏ đến mức có người thấy ngại: "chỉ thế thôi à?". Đúng, chỉ thế thôi. Việc của bước đầu không phải đưa bạn đi xa. Việc của nó là đổi trạng thái từ "đang ước" sang "đang làm".
Cách tách: hỏi "trước đó phải làm gì?"
Cách tách đơn giản nhất là đi ngược. Viết điều ước ra, rồi hỏi liên tục "trước đó phải làm gì?" cho đến khi chạm một việc qua được phép thử ba điều kiện.
Ví dụ với điều ước "mở một tiệm bánh nhỏ":
- Mở tiệm. Trước đó phải làm gì?
- Bán thử cho người quen xem có ai mua. Trước đó?
- Làm ngon được ba loại bánh. Trước đó?
- Chọn ba loại bánh sẽ tập. Trước đó?
- Viết ra những loại bánh mình làm được và những loại người nhà khen nhất. Việc này mười phút, có giấy bút là làm được.
Đến bước 5 thì dừng. Đó là bước nhỏ nhất. Bước 4 là việc của ngày mai, bước 3 là việc của vài tuần tới.
Bảng bước nhỏ nhất cho các điều ước hay gặp
| Điều ước | Bước to hay bị chọn nhầm | Bước nhỏ nhất hôm nay |
|---|---|---|
| Học đàn guitar | Mua đàn, đăng ký lớp | Nghe ba bài đệm hát, ghi lại bài muốn tập nhất |
| Chạy được 5 km | Mua giày chạy, đồng hồ | Đi bộ nhanh 10 phút quanh khu nhà, ghi lại giờ đi |
| Viết một cuốn sách | Lập dàn ý cả cuốn | Viết 5 dòng về cảnh mở đầu mình đang nghĩ tới |
| Đi du lịch Nhật | Đặt vé, làm visa | Hỏi một người đã đi: chuyến đi đó kéo dài mấy ngày |
| Trồng rau ban công | Đóng giàn, mua đất | Đo chỗ nắng ở ban công lúc 9 giờ sáng và 3 giờ chiều |
| Học bơi | Mua vé hồ bơi cả tháng | Hỏi giờ mở cửa hồ bơi gần nhà qua điện thoại |
| Nối lại liên lạc với bạn cũ | Tổ chức buổi họp lớp | Gửi một tin nhắn hỏi thăm cho một người |
Nhiều bước trong cột phải trông như "chưa làm gì". Nhưng khi đã biết hồ bơi mở cửa lúc 5 giờ 30 sáng, việc tiếp theo tự lộ ra. Khi đã biết ban công có nắng bao nhiêu tiếng, bạn biết nên trồng rau gì. Mỗi bước nhỏ cho bạn một thông tin mà trước đó bạn đoán mò.
Bước nhỏ không phải bước dễ
Có một khác biệt cần nói rõ. Bước nhỏ là bước ngắn, không phải bước dễ chịu. Gửi tin nhắn cho một người bạn mười năm không gặp chỉ mất một phút, nhưng có thể là việc khó nhất trong ngày. Chính những bước như thế thường là bước đáng làm nhất, vì nó gỡ cái nút làm điều ước đứng yên bấy lâu.
Nếu bạn tách mãi mà toàn ra những bước "an toàn", như đọc thêm, tìm hiểu thêm, xem thêm video, hãy tự hỏi: có bước nào mình đang né không? Thường bước bị né mới là bước đầu thật.
Sau bước đầu tiên thì sao
Làm xong bước nhỏ nhất, đừng vội lập kế hoạch cho ba tháng. Chỉ cần viết ra bước nhỏ nhất của ngày mai. Lặp lại vài hôm, bạn sẽ thấy các bước dần lớn lên một cách tự nhiên: từ 10 phút đi bộ thành 20 phút, từ 5 dòng viết thành nửa trang.
Có một mẹo nhỏ hay dùng: dừng khi còn muốn làm tiếp. Viết đến giữa một ý thì dừng, ngày mai ngồi xuống là biết ngay viết tiếp gì. Nhà văn Ernest Hemingway từng kể ông thường dừng viết khi biết rõ đoạn tiếp theo sẽ ra sao; cách làm này nhiều người viết vẫn dùng.
Khi điều ước đủ lớn để cần lịch tuần, lịch tháng, đó là lúc chuyển sang các bước khác: hẹn mốc, giữ giờ cố định trong tuần. Còn hôm nay, chỉ một việc.
Với trẻ em: bước nhỏ nhất là một câu hỏi
Trẻ lớp 4, lớp 5 hay có điều ước to: làm bác sĩ, làm phi công, nuôi một con chó. Cha mẹ không cần kéo con vào chuyện kế hoạch. Bước nhỏ nhất cho con thường là một câu hỏi để cùng tìm câu trả lời trong tối nay:
- Bác sĩ làm việc mấy giờ một ngày? (Hỏi bác sĩ quen trong họ hàng, hoặc cùng đọc một bài viết.)
- Một con chó cần ăn mấy bữa? (Cùng con ghi ra giấy.)
- Máy bay bay cao bao nhiêu? (Cùng tra trong sách hoặc trên mạng.)
Trả lời xong một câu hỏi là con đã làm một việc thật cho điều ước của mình. Thế là đủ cho một buổi tối.
Bắt đầu từ tuần này
- Chọn một điều ước đã nằm yên lâu nhất.
- Đi ngược bằng câu hỏi "trước đó phải làm gì?" cho tới khi gặp việc dưới mười phút.
- Làm việc đó ngay hôm nay, trước khi đi ngủ.
- Ghi một dòng vào sổ: hôm nay đã làm gì, mất mấy phút.
- Viết sẵn bước nhỏ nhất cho ngày mai ngay dưới dòng đó.
Mẫu điền nhanh: "Điều ước của mình là ............ Bước nhỏ nhất hôm nay là ............, mất khoảng ...... phút. Làm xong mình sẽ biết thêm ............"
Câu hỏi thường gặp
Bước nhỏ nhất của một ước mơ là gì?
Là việc làm xong được ngay hôm nay, dưới mười phút, không cần mua gì hay xin phép ai, và để lại một dấu vết như một dòng ghi chép hay một tin nhắn đã gửi. Nó nhỏ đến mức khó từ chối. Mục đích của nó là chuyển bạn từ đang ước sang đang làm.
Làm sao tách một điều ước lớn thành việc nhỏ?
Đi ngược từ điều ước bằng câu hỏi "trước đó phải làm gì?", lặp lại cho tới khi gặp một việc dưới mười phút. Ví dụ: mở tiệm bánh, rồi bán thử, rồi làm ngon ba loại bánh, rồi chọn ba loại, rồi viết ra những loại mình làm được. Việc cuối cùng chính là bước nhỏ nhất.
Vì sao chuẩn bị mãi mà không bắt đầu được?
Thường vì bước đầu được chọn là bước quan trọng nhất chứ không phải bước nhỏ nhất, như mua dụng cụ hay tìm mặt bằng. Những bước đó cần tiền và người khác nên dễ bị hoãn. Cũng có khi ta cứ tìm hiểu thêm để né một bước khó nhưng ngắn.
Làm xong bước nhỏ rồi có cần kế hoạch dài không?
Chưa cần ngay. Chỉ viết bước nhỏ nhất của ngày mai, lặp lại vài hôm, các bước sẽ tự lớn dần. Khi điều ước cần lịch tuần, lịch tháng thì mới đặt mốc và giữ giờ cố định.