Khi có nhiều điều ước cùng lúc, hãy chọn trước một điều ước có "cửa sổ" đang khép dần (việc chỉ làm được trong vài năm tới) hoặc một điều ước mở đường cho các điều ước khác. Giữ tối đa hai điều ước "đang làm", phần còn lại xếp vào danh sách chờ, có ghi ngày xem lại. Làm cùng lúc năm điều ước thường kết thúc bằng năm điều ước dang dở.
Vì sao không làm tất cả một lúc
Danh sách điều ước của một người trưởng thành dễ có hơn chục dòng: học tiếng Hàn, chạy bán marathon, đưa bố mẹ đi Phú Quốc, viết blog nấu ăn, sửa lại phòng ngủ, học lái ô tô. Dòng nào cũng thật. Nhưng thời gian và sức lực trong tuần thì có hạn. Chia đều mỗi điều ước 20 phút một tuần thì không điều ước nào đủ lực để tiến.
Có một cảm giác dễ nhầm: bắt đầu nhiều việc khiến ta thấy mình năng động. Ba tuần sau, khi mọi việc đều ở mức 10%, cảm giác đó đổi thành mệt mỏi và tự trách. Chọn ít để làm tới nơi tới chốn không phải là bỏ các điều ước khác. Nó chỉ là xếp hàng.
Ba câu hỏi để xếp hàng
1. Điều ước nào có cửa sổ đang khép?
Có những điều ước làm lúc nào cũng được: học vẽ, đọc một bộ sách. Có những điều ước gắn với một giai đoạn: đi du lịch cùng con khi con còn thích đi với bố mẹ, hỏi chuyện ông bà khi ông bà còn minh mẫn, học bơi trước khi con vào lớp 1 để đi bơi cùng con. Điều ước có cửa sổ đang khép nên được ưu tiên, vì để lỡ là không làm lại được.
2. Điều ước nào mở đường cho điều ước khác?
Một số điều ước là "chìa khoá". Học lái xe mở đường cho chuyến đi xuyên Việt tự lái. Học tiếng Anh cơ bản mở đường cho chuyến đi nước ngoài đầu tiên. Khoẻ hơn mở đường cho leo núi, đi bộ đường dài. Làm điều ước chìa khoá trước, các điều ước sau đi nhanh hơn.
3. Nghĩ tới điều ước nào thì háo hức nhất?
Câu hỏi đơn giản nhưng hay bị bỏ qua. Có điều ước "nên làm" và có điều ước "muốn làm". Điều ước làm mình háo hức có sức kéo riêng, không cần tự ép. Nếu hai câu hỏi trên hoà nhau, chọn cái làm mình háo hức hơn.
Bảng xếp hàng đơn giản
Liệt kê các điều ước, đánh dấu từng cột bằng ✓ hoặc để trống. Không cần chấm điểm phức tạp.
| Điều ước | Cửa sổ đang khép | Mở đường cho cái khác | Háo hức | Tốn nhiều tiền |
|---|---|---|---|---|
| Đưa bố mẹ đi Phú Quốc | ✓ | ✓ | ✓ | |
| Học lái ô tô | ✓ | ✓ | ||
| Học tiếng Hàn | ✓ | |||
| Chạy bán marathon | ✓ | |||
| Ghi âm chuyện ông kể | ✓ | ✓ | ||
| Sửa phòng ngủ | ✓ |
Trong ví dụ này, "ghi âm chuyện ông kể" và "đưa bố mẹ đi Phú Quốc" nổi lên trước: có cửa sổ, có háo hức. Điều ước ghi âm lại gần như không tốn tiền, nên có thể bắt đầu ngay; chuyến đi cần dành dụm, nên bước đầu chỉ là chọn thời điểm và để riêng một khoản mỗi tháng.
Quy tắc "hai đang làm"
Sau khi xếp hàng, chia danh sách thành ba nhóm:
- Đang làm (tối đa hai): có khung giờ trong tuần, có bước tiếp theo rõ ràng.
- Chờ đến lượt: ghi ngày sẽ xem lại, ví dụ đầu quý sau.
- Để dành: những điều ước đẹp nhưng chưa phải lúc, không có ngày xem lại cụ thể.
Vì sao là hai? Một điều ước "cần đầu óc" (học, viết, sáng tác) và một điều ước "cần tay chân hoặc gặp người" (đi lại, làm vườn, gặp gỡ gia đình) thường đi cùng nhau được, vì chúng dùng năng lượng khác nhau. Ba điều ước "cần đầu óc" cùng lúc thì hay giẫm chân nhau.
Khi hai điều ước giành nhau cùng một thứ
Có lúc hai điều ước tranh nhau tiền hoặc thời gian: dành tiền đi du lịch hay dành tiền học thêm; tối thứ Bảy tập đàn hay đi học tiếng. Vài cách gỡ:
- Xếp nối tiếp: làm xong một cái rồi mới tới cái kia, thay vì làm song song cả hai một nửa.
- Tìm bản rẻ hơn của một bên: đi du lịch gần nhà trước, chuyến xa để năm sau.
- Ghép hai thành một: muốn học tiếng Nhật và muốn đi Nhật thì để chuyến đi làm mốc cho việc học.
Đừng để danh sách chờ làm mình áy náy
Nhiều người đọc danh sách chờ với cảm giác nợ nần: "bao nhiêu thứ chưa làm". Hãy đổi cách nhìn. Danh sách chờ là kho dự trữ, không phải danh sách nợ. Mỗi lần một điều ước đang làm xong hoặc được gác lại, bạn có sẵn một điều ước để kéo lên, khỏi phải nghĩ lại từ đầu.
Đặt lịch xem lại danh sách chờ mỗi quý một lần. Lúc đó có thể thấy vài điều ước không còn hấp dẫn nữa. Gạch đi cũng được. Người ta thay đổi, điều ước cũng vậy.
Với học sinh và sinh viên
Học sinh lớp 4, lớp 5 cũng có nhiều điều ước cùng lúc: học bơi, học vẽ, nuôi chim, đọc hết bộ truyện. Cha mẹ có thể giúp con chọn bằng một câu hỏi: "Trong mùa hè này, con muốn làm được cái nào nhất?" Chọn một, cái còn lại để cho mùa sau. Với sinh viên, thời gian rảnh nhiều hơn nhưng cũng dễ trải mỏng; nguyên tắc "hai đang làm" vẫn đúng.
Bắt đầu từ tuần này
- Viết ra mọi điều ước đang có trong đầu, không lọc.
- Kẻ bảng bốn cột: cửa sổ đang khép, mở đường, háo hức, tốn nhiều tiền.
- Chọn tối đa hai điều ước "đang làm"; ghi bước tiếp theo cho mỗi cái.
- Ghi ngày xem lại (đầu quý sau) ngay cạnh danh sách chờ.
- Bỏ hẳn những điều ước khác ra khỏi lịch tuần này, không áy náy.
Câu tự hỏi: "Nếu ba năm nữa chỉ có một điều ước trong danh sách này thành thật, mình muốn đó là điều nào?"
Câu hỏi thường gặp
Có nhiều ước mơ cùng lúc thì nên làm cái nào trước?
Ưu tiên điều ước có cửa sổ thời gian đang khép, như việc gắn với tuổi của con hay sức khoẻ của cha mẹ, và điều ước mở đường cho các điều ước khác. Nếu còn hoà, chọn cái khiến bạn háo hức nhất. Giữ tối đa hai điều ước đang làm cùng lúc.
Vì sao không nên theo đuổi nhiều ước mơ một lúc?
Vì thời gian và sức lực trong tuần có hạn, chia đều cho nhiều việc khiến việc nào cũng tiến rất chậm. Sau vài tuần, mọi thứ dở dang dễ khiến bạn nản. Xếp hàng giúp từng điều ước có đủ lực để đi tới nơi.
Điều ước "mở đường" là gì?
Là điều ước mà khi làm xong sẽ giúp các điều ước khác dễ hơn. Ví dụ học lái xe mở đường cho chuyến đi tự lái, tiếng Anh cơ bản mở đường cho chuyến đi nước ngoài. Làm những điều ước này trước giúp cả danh sách tiến nhanh hơn.
Những điều ước chưa làm thì để đâu?
Để vào danh sách chờ có ghi ngày xem lại, ví dụ mỗi quý một lần. Coi đó là kho dự trữ chứ không phải danh sách nợ. Khi xem lại, có thể kéo một điều ước lên hoặc gạch đi nếu không còn muốn.