Cách dễ nhất để viết đủ 100 điều ước là chia đời sống thành tám nhóm, mỗi nhóm viết khoảng 12–13 điều: gia đình, sức khoẻ, học hỏi, công việc, đi đây đi đó, sáng tạo, cho đi, và những niềm vui nhỏ. Viết theo nhóm giúp bạn không bị "cạn ý" sau điều thứ 20, và nhìn ra phần đời nào đang bị bỏ quên.
Bài này đưa ra tám nhóm, câu hỏi gợi ý cho từng nhóm, ví dụ cụ thể và cách lọc danh sách sau khi viết.
Vì sao lại là 100 và vì sao chia nhóm
Con số 100 không có gì đặc biệt về khoa học. Nó chỉ đủ dài để vượt qua những điều ai cũng nghĩ ra ngay (đi Nhật, mua nhà, học tiếng Anh) và chạm tới những điều riêng của mình (học gói bánh tét như bà nội, ngủ một đêm trên tàu hoả, nhìn thấy cá heo ngoài biển). Thường thì 30 điều đầu là những gì người ta "nên muốn", 70 điều sau mới là những gì mình thật sự muốn.
Danh sách này hay được gọi là bucket list, cụm từ phổ biến nhờ bộ phim The Bucket List (2007) của đạo diễn Rob Reiner. Nhưng không cần đợi tới tuổi già hay một biến cố mới viết. Một danh sách viết ở tuổi 15 hay 35 đều có ích như nhau.
Chia nhóm có hai lợi ích. Một là mỗi nhóm có câu hỏi gợi ý riêng, nên viết nhanh hơn. Hai là khi viết xong, bạn thấy ngay nhóm nào dày, nhóm nào trống. Một danh sách 40 điều về du lịch và 0 điều về gia đình là một thông tin đáng suy nghĩ.
Tám nhóm và câu hỏi gợi ý
| Nhóm | Câu hỏi để gợi ý | Ví dụ |
|---|---|---|
| 1. Gia đình và người thân | Mình muốn cùng ai làm gì? Còn chuyện gì muốn hỏi ông bà? | Ghi âm ông kể chuyện thời trẻ; chụp ảnh bốn thế hệ; nấu một bữa cho cả họ |
| 2. Sức khoẻ và cơ thể | Cơ thể mình muốn làm được điều gì mà giờ chưa làm được? | Bơi 500 m liền; leo bộ một ngọn núi; học sơ cứu cơ bản |
| 3. Học hỏi | Có môn gì từng muốn học mà bỏ dở? Câu hỏi nào mình chưa có lời đáp? | Đọc hết một bộ sử; học chữ Hán đủ đọc câu đối; học tên 30 loài chim |
| 4. Công việc và nghề | Mình muốn giỏi điều gì? Muốn làm ra sản phẩm gì? | Hướng dẫn một người mới vào nghề; viết một bài chuyên môn; thử làm một dự án nhỏ của riêng mình |
| 5. Đi đây đi đó | Nơi nào mình hay nhìn ảnh rồi thở dài? Cung đường nào muốn đi chậm? | Đi tàu hoả Bắc – Nam; ngắm mùa lúa chín vùng núi phía Bắc; đứng trước một kỳ quan thế giới |
| 6. Sáng tạo | Mình muốn tự tay làm ra cái gì? | Viết một tập truyện ngắn; tự đóng một kệ sách; học vẽ màu nước |
| 7. Cho đi | Mình muốn giúp ai? Kỹ năng nào của mình có ích cho người khác? | Hiến máu; dạy chữ miễn phí một mùa hè; trồng một hàng cây ở quê |
| 8. Niềm vui nhỏ | Điều gì làm mình vui mà không cần lý do? | Ngắm bình minh trên biển; ăn hết món ở một khu chợ; ngủ dưới trời sao một đêm |
Cách viết trong một buổi
Một buổi khoảng 60–90 phút là viết được bản nháp 100 điều. Các bước:
- Chuẩn bị tám trang trống (hoặc tám cột trên một tờ giấy lớn), mỗi trang ghi tên một nhóm.
- Đặt giờ 8 phút cho mỗi nhóm. Viết mọi thứ hiện ra, không gạch, không đánh giá. Điều ước nhỏ như "ăn bún chả ở chính Hà Nội" cũng được ghi.
- Nghỉ 10 phút sau khi xong tám nhóm.
- Quay lại nhóm mỏng nhất và viết thêm. Nhóm mỏng thường là nhóm bạn ít nghĩ tới, không phải nhóm bạn không cần.
- Đếm. Chưa đủ 100 thì để đó. 70 điều thật vẫn tốt hơn 100 điều viết cho đủ số.
Nếu bí, dùng ba câu mồi: "Trước khi 60 tuổi, mình muốn…", "Nếu có một tháng nghỉ, mình sẽ…", "Mình ghen tị một chút với người đã từng…". Câu thứ ba hay làm lộ ra điều ước thật.
Viết mỗi điều sao cho làm được
Danh sách 100 điều không cần mỗi dòng đều chi tiết như một kế hoạch. Nhưng nên viết bằng động từ và có hình ảnh cụ thể:
- "Du lịch nhiều hơn" → "Ngủ một đêm ở nhà dân vùng núi phía Bắc mùa lúa chín".
- "Đọc sách" → "Đọc trọn bộ một tiểu thuyết dài mà mình bỏ dở hồi cấp ba".
- "Sống khoẻ" → "Đạp xe từ nhà về quê ngoại".
- "Gần gũi bố mẹ" → "Đưa bố đi xem lại trường cũ của bố".
Câu có hình ảnh dễ nhớ hơn, và khi làm xong thì biết chắc là đã xong. "Du lịch nhiều hơn" thì không bao giờ xong.
Lọc danh sách sau khi viết
Sau một hai ngày, đọc lại và đánh ba loại ký hiệu bên cạnh mỗi dòng:
| Ký hiệu | Nghĩa | Làm gì tiếp |
|---|---|---|
| Ngôi sao | Rất muốn, nghĩ tới là thấy háo hức | Chọn 3–5 điều để lên kế hoạch trong năm nay |
| Đồng hồ | Có thời hạn tự nhiên: ông bà còn khoẻ, con còn nhỏ, sức mình còn trẻ | Ưu tiên trước dù không háo hức bằng |
| Dấu hỏi | Không chắc mình muốn, hay chỉ viết vì người khác cũng muốn | Để đó, xem lại sau vài tháng |
Ký hiệu đồng hồ là thứ quan trọng nhất mà nhiều danh sách bỏ quên. Ngắm cực quang có thể đợi mười năm. Hỏi ông nội chuyện thời trẻ thì có thể không đợi được.
Không gạch điều nào đi ở bước này. Danh sách là của bạn, và một điều ước "dấu hỏi" hôm nay có thể thành "ngôi sao" sau vài năm.
Cân đối giữa điều tốn tiền và không tốn tiền
Đếm lại danh sách: bao nhiêu điều cần nhiều tiền (du lịch nước ngoài, mua đồ lớn), bao nhiêu điều gần như miễn phí (học một bài hát, ngủ ngoài trời, viết thư tay cho bạn cũ)? Nếu gần như tất cả đều tốn tiền, danh sách dễ biến thành áp lực. Hãy cố tình viết thêm những điều ước không cần tiền, vì chúng là những điều làm được ngay tuần này.
Với những điều tốn tiền, chỉ cần ghi chú bên cạnh: "cần tính chi phí". Đừng tự ước đoán giá vé, giá tour từ trí nhớ. Khi tới lượt điều đó, kiểm tra giá thực tế tại thời điểm định đi rồi chia ra số tiền cần để dành mỗi tháng.
Danh sách 100 điều cho học sinh
Học sinh tiểu học có thể làm phiên bản rút gọn: tám nhóm, mỗi nhóm 3–5 điều, vẽ thay vì viết. Cha mẹ ngồi cạnh và hỏi câu gợi ý của từng nhóm bằng lời dễ hiểu: "Con muốn cùng ông bà làm gì?", "Con muốn cơ thể mình làm được gì mà giờ chưa làm được?", "Con muốn tự tay làm ra cái gì?".
Nguyên tắc: không chê điều ước nào là "trẻ con" hay "viển vông". Nếu bé viết "muốn nuôi khủng long", hãy hỏi tiếp "con thích gì ở khủng long?" và có thể ra điều ước làm được: đi bảo tàng có hoá thạch, đọc một cuốn sách về khủng long cùng mẹ.
Học sinh lớn hơn có thể làm đủ 100 điều và giữ lại, đọc lại khi vào đại học hay khi ra trường. Nhiều người thấy rất thú vị khi nhìn lại danh sách mình viết năm 15 tuổi.
Bắt đầu từ tuần này
- Chuẩn bị tám trang giấy, ghi tên tám nhóm ở đầu mỗi trang.
- Dành một buổi tối cuối tuần, 8 phút mỗi nhóm, viết không đánh giá.
- Hai ngày sau, đánh ký hiệu ngôi sao, đồng hồ, dấu hỏi.
- Chọn một điều có ký hiệu đồng hồ và làm bước đầu tiên ngay trong tuần, ví dụ gọi điện hẹn ông bà một buổi.
- Chọn một điều không tốn tiền và làm trọn nó trong tuần.
Câu mồi để bắt đầu: "Một điều mình muốn làm cùng ___ trước khi ___ là ___."
Câu hỏi thường gặp
Danh sách 100 điều ước nên gồm những gì?
Nên trải đều tám nhóm đời sống: gia đình, sức khoẻ, học hỏi, công việc, đi đây đi đó, sáng tạo, cho đi và niềm vui nhỏ. Mỗi điều nên viết bằng động từ và có hình ảnh cụ thể, ví dụ "đưa bố đi thăm lại trường cũ" thay vì "gần gũi bố mẹ".
Bucket list là gì?
Bucket list là danh sách những điều muốn làm trong đời. Cụm từ này phổ biến rộng rãi nhờ bộ phim The Bucket List năm 2007 của đạo diễn Rob Reiner, bắt nguồn từ thành ngữ tiếng Anh "kick the bucket" nghĩa là qua đời.
Không nghĩ ra đủ 100 điều thì sao?
Không cần ép đủ 100. Hãy quay lại nhóm mỏng nhất và dùng câu mồi như "nếu có một tháng nghỉ mình sẽ…". 70 điều thật lòng có giá trị hơn 100 điều viết cho đủ số.
Nên làm điều nào trong danh sách trước?
Ưu tiên những điều có thời hạn tự nhiên, như việc muốn làm cùng ông bà khi ông bà còn khoẻ, rồi đến những điều mình háo hức nhất. Làm thêm một điều không tốn tiền ngay trong tuần để danh sách bắt đầu chuyển động.
Trẻ em có nên viết danh sách điều ước không?
Có, với phiên bản rút gọn: tám nhóm, mỗi nhóm vài điều, có thể vẽ thay vì viết. Cha mẹ gợi ý bằng câu hỏi và không chê điều ước nào là viển vông.
