Danh sách điều muốn làm cùng cha mẹ khi còn kịp: bảy nhóm việc

Danh sách điều muốn làm cùng cha mẹ nên bắt đầu bằng những việc giữ lại câu chuyện của cha mẹ, làm điều cha mẹ từng mong mà chưa làm, và dành thời gian ở cạnh nhau một cách có chủ ý: ghi âm cha mẹ kể chuyện thời trẻ, đưa cha mẹ về thăm nơi cha mẹ lớn lên, học món ăn của mẹ, chụp một bức ảnh gia đình đàng hoàng, đi một chuyến xa cùng nhau. Phần lớn không tốn kém. Thứ khan hiếm nhất là thời gian.

Phép tính khiến nhiều người giật mình

Một người con đi học, đi làm xa nhà, mỗi năm về thăm cha mẹ khoảng hai lần, mỗi lần năm ngày, thì một năm chỉ ở cạnh cha mẹ khoảng mười ngày. Nếu cha mẹ đang ở tuổi 60, và mọi người đều mong cha mẹ sống lâu, thì số ngày ở cạnh nhau còn lại vẫn có thể chỉ tính bằng vài trăm. Con số cụ thể của mỗi nhà khác nhau, bạn có thể tự tính với số lần về nhà thật của mình.

Phép tính này không để làm buồn. Nó để giúp chuyển "khi nào rảnh sẽ đưa bố mẹ đi chơi" thành một dòng có ngày tháng. Điều ước làm cùng cha mẹ khác những điều ước khác ở chỗ nó có hạn chót mà không ai biết trước.

Bảy nhóm việc nên có trong danh sách

1. Giữ lại câu chuyện

• Ghi âm cha mẹ kể chuyện thời nhỏ, chuyện quen nhau, chuyện những năm khó khăn.
• Ngồi cùng cha mẹ xem album ảnh cũ, ghi tên người, năm, nơi chụp vào mặt sau mỗi tấm.
• Hỏi về ông bà nội ngoại mà mình không kịp biết.
• Nhờ cha mẹ viết tay một lá thư, một công thức nấu ăn, một bài thơ cha mẹ thuộc. Nét chữ là thứ sau này không tìm lại được.

2. Làm điều cha mẹ từng mong

• Hỏi thẳng: "Có nơi nào bố mẹ muốn đi mà chưa đi được không?"
• Đưa cha mẹ về thăm quê cũ, trường cũ, nơi cha mẹ từng làm việc.
• Đưa cha mẹ gặp lại một người bạn cũ đã lâu không liên lạc.
• Giúp cha mẹ làm một việc họ ngại tự làm: học dùng điện thoại gọi video, học bơi, học một nhạc cụ.

3. Học từ cha mẹ

• Học nấu ba món "của nhà mình" cho tới khi nấu được không cần hỏi lại.
• Học một nghề tay của cha: sửa xe, đóng đồ gỗ, trồng rau, chăm cây cảnh.
• Học cách cúng giỗ, gói bánh ngày Tết theo nếp nhà.

4. Đi cùng nhau

• Một chuyến đi xa, chỉ có cha mẹ và mình, không có lịch làm việc chen ngang.
• Đưa cha mẹ đi máy bay lần đầu, nếu cha mẹ chưa từng đi.
• Một buổi sáng đi chợ cùng mẹ như hồi nhỏ.

5. Dịp đặc biệt

• Tổ chức sinh nhật, mừng thọ theo cách cha mẹ thích, không phải theo cách mình nghĩ là sang.
• Chụp một bộ ảnh gia đình ở tiệm ảnh, mọi người mặc đẹp.
• Ăn Tết trọn vẹn ở nhà, từ chiều 30 tới hết mùng 3.

6. Những câu nói chưa nói

• Nói lời cảm ơn về một việc cụ thể cha mẹ đã làm cho mình.
• Xin lỗi về một chuyện cũ nếu thấy cần.
• Kể cho cha mẹ nghe về công việc, cuộc sống của mình một cách thật lòng.

7. Giúp cha mẹ sống tốt hơn

• Đưa cha mẹ đi khám sức khoẻ định kỳ và cùng nghe bác sĩ dặn.
• Sửa lại nhà cho an toàn hơn: tay vịn cầu thang, đèn ngủ hành lang, thảm chống trơn trong nhà tắm.
• Giúp cha mẹ sắp xếp giấy tờ quan trọng ở một chỗ dễ tìm.

Bảng chọn việc theo khoảng cách

Ở xa thì đừng chờ tới lần về mới làm. Những việc như ghi âm câu chuyện, hỏi về ông bà, nhờ mẹ đọc công thức món ăn đều làm được qua một cuộc gọi.

Hỏi chuyện thế nào để cha mẹ muốn kể

Nhiều cha mẹ, nhất là người lớn tuổi, ngại kể về mình. Câu hỏi chung chung như "bố kể chuyện ngày xưa đi" thường nhận câu trả lời "có gì đâu mà kể". Câu hỏi cụ thể dễ mở chuyện hơn:

• "Hồi bố bằng tuổi con, một ngày của bố thường thế nào?"
• "Món ăn mẹ nhớ nhất hồi nhỏ là món gì, ai nấu?"
• "Lần đầu bố mẹ gặp nhau là ở đâu?"
• "Ngày con sinh ra, bố đang làm gì?"
• "Có việc gì mẹ từng muốn làm mà không làm được?"

Mỗi lần chỉ hỏi một hai câu, để câu chuyện tự dẫn đi. Ghi âm thì xin phép trước và nói rõ để làm gì: "Con muốn giữ lại cho cháu sau này nghe."

Để cha mẹ cùng chọn, không chỉ mình chọn

Dễ gặp nhất là danh sách "con muốn làm cho cha mẹ" mà cha mẹ không muốn. Con háo hức đặt một chuyến du lịch nước ngoài, cha mẹ lại lo mệt, lo tốn, lo ăn không quen. Vài cách tránh:

• Hỏi cha mẹ trước, cho cha mẹ vài lựa chọn thay vì một bất ngờ lớn.
• Bắt đầu bằng việc nhỏ, gần. Một chuyến đi trong nước suôn sẻ sẽ giúp cha mẹ tự tin cho chuyến xa hơn.
• Tôn trọng sức khoẻ: hỏi bác sĩ nếu cha mẹ có bệnh mãn tính trước khi đi xa, leo cao, đi máy bay.
• Đừng biến danh sách thành gánh nặng tài chính cho chính mình. Cha mẹ thường vui vì được ở cạnh con hơn là vì chuyến đi đắt tiền.

Khi quan hệ với cha mẹ không dễ dàng

Không phải ai cũng có quan hệ êm ấm với cha mẹ. Có những gia đình nhiều tổn thương, có người con chưa sẵn sàng nói chuyện. Danh sách này không phải nghĩa vụ. Bạn có thể chọn những việc vừa với mình: một cuộc gọi ngắn, một món quà gửi qua người khác, hoặc chưa làm gì cả. Nếu những cảm xúc nặng nề với gia đình kéo dài và ảnh hưởng tới cuộc sống, gặp chuyên gia tâm lý là một lựa chọn đáng cân nhắc.

Bắt đầu từ tuần này

1. Tính số ngày bạn thật sự ở cạnh cha mẹ trong năm vừa qua.
2. Viết danh sách 10 việc từ bảy nhóm trên, đánh dấu những việc làm được qua điện thoại.
3. Gọi cho cha mẹ trong tuần này và hỏi một câu cụ thể từ danh sách câu hỏi ở trên. Xin phép ghi âm.
4. Hỏi cha mẹ: "Có nơi nào bố mẹ muốn đi mà chưa đi được không?" và ghi lại câu trả lời.
5. Chọn ngày cho việc đầu tiên trong danh sách và báo trước với cha mẹ.

Mẫu điền: "Trước Tết năm sau, con muốn cùng bố/mẹ ___, ở ___, vào ___."