Danh sách điều ước theo mùa là cách chia điều muốn làm theo xuân, hạ, thu, đông (hoặc mùa khô, mùa mưa ở miền Nam), để mỗi mùa có vài việc chỉ mùa đó mới làm được: xuân đi lễ hội và trồng cây, hạ học bơi và ngắm sao, thu ngắm lúa chín và đọc sách, đông nấu món ấm và gói bánh Tết. Mỗi mùa chỉ cần 5–8 dòng, viết vào đầu mùa và nhìn lại khi mùa sắp hết.
Vì sao chia theo mùa
Danh sách điều ước một năm thường quá dài và quá xa. Danh sách theo mùa ngắn hơn, chỉ ba tháng, nên dễ nhìn thấy điểm kết thúc. Mỗi mùa lại có một "mốc khởi đầu" tự nhiên: ngày Lập xuân, ngày khai giảng, đợt gió mùa đầu tiên. Những mốc như vậy giúp nhớ ra việc viết danh sách mà không cần ai nhắc.
Quan trọng hơn, có những điều ước chỉ có một khoảng ngắn trong năm. Lỡ mùa hoa sưa thì phải đợi năm sau. Lỡ mùa lúa chín vùng cao thì cũng vậy. Chia theo mùa giúp không bỏ lỡ những điều ước "có hạn dùng".
Lưu ý: mùa ở Việt Nam không giống nhau giữa các miền
Miền Bắc có bốn mùa khá rõ. Miền Nam chủ yếu chia mùa khô (khoảng tháng 11 – tháng 4) và mùa mưa (khoảng tháng 5 – tháng 10). Miền Trung mưa nhiều vào cuối năm, khác hẳn hai miền còn lại. Tây Nguyên cũng có mùa khô, mùa mưa riêng. Vì vậy, ở miền Nam hay Tây Nguyên, bạn có thể viết danh sách theo hai mùa thay vì bốn. Các gợi ý dưới đây ghi chú khi một việc chỉ hợp với một miền.
Mùa xuân: bắt đầu và gieo trồng
- Trồng một cây ăn quả hoặc một chậu rau thơm ngoài ban công.
- Đi một lễ hội đầu xuân ở địa phương và tìm hiểu tích của lễ hội đó.
- Viết danh sách điều ước cho cả năm cùng gia đình trong những ngày Tết.
- Thăm họ hàng xa chưa gặp nhiều năm.
- Ngắm hoa đào, hoa mận, hoa ban ở vùng núi phía Bắc (thường khoảng tháng 1–3).
- Dọn lại tủ quần áo, mang tặng những món không mặc nữa.
Mùa hạ: ngày dài, nước và trời đêm
- Học bơi, hoặc bơi được xa hơn năm ngoái.
- Ngắm mặt trời mọc trên biển một lần.
- Ngủ ngoài trời một đêm ở khu cắm trại có quản lý.
- Ngắm sao ở một nơi ít đèn. Những tháng mùa hè là lúc dễ thấy phần sáng nhất của dải Ngân Hà, rõ nhất vào đêm trời quang, không trăng.
- Đọc trọn một bộ truyện dài trong kỳ nghỉ.
- Học một kỹ năng mới cùng con trong hè: đi xe đạp, nấu ăn, trồng cây.
- Về quê ở lâu hơn thường lệ, ít nhất một tuần.
Mùa thu: chậm lại và ngắm
- Ngắm ruộng bậc thang mùa lúa chín ở vùng núi phía Bắc (khoảng cuối tháng 8 – đầu tháng 10).
- Đi dạo Hồ Gươm, Hồ Tây vào sáng sớm mùa thu Hà Nội, nếu ở miền Bắc.
- Làm đèn lồng và rước đèn Trung thu cùng con, cháu.
- Ăn cốm mới đúng mùa thu và tìm hiểu làng làm cốm (với người miền Bắc).
- Đi xuồng qua đồng nước mùa nước nổi miền Tây (khoảng tháng 8–11).
- Bắt đầu một cuốn sách lớn bạn đã định đọc từ lâu.
- Viết thư cho một thầy cô cũ dịp Ngày Nhà giáo 20/11.
Mùa đông: ấm, gần và nhìn lại
- Học nấu một món ăn nóng của gia đình: canh, lẩu, cháo, bánh đúc.
- Đan một chiếc khăn hoặc mũ, tặng người thân.
- Gói bánh chưng, bánh tét cùng cả nhà trước Tết.
- Ngồi nhìn lại danh sách điều ước của năm, đánh dấu những gì đã làm.
- Viết thiệp tay chúc năm mới cho mười người.
- Ngắm hoa dã quỳ ở Tây Nguyên (thường khoảng tháng 10–12) hoặc tuyết, băng giá nếu năm đó vùng núi cao phía Bắc có (không năm nào chắc chắn).
Bảng tóm tắt một năm
| Mùa | Chủ đề | Việc trong nhà | Việc ngoài trời | Việc cùng người khác |
|---|---|---|---|---|
| Xuân | Bắt đầu | Viết danh sách năm, dọn tủ | Trồng cây, lễ hội | Thăm họ hàng |
| Hạ | Ngày dài | Đọc bộ truyện dài | Bơi, ngắm sao, cắm trại | Dạy con một kỹ năng |
| Thu | Chậm lại | Bắt đầu cuốn sách lớn | Ngắm lúa chín, mùa nước nổi | Rước đèn, viết thư thầy cô |
| Đông | Nhìn lại | Nấu món ấm, đan khăn | Ngắm dã quỳ | Gói bánh, viết thiệp |
Nếu ở miền Nam, gộp xuân và đông thành mùa khô (hợp với việc ngoài trời, đi xa), gộp hạ và thu thành mùa mưa (hợp với việc trong nhà, học, đọc, và mùa nước nổi).
Cách giữ danh sách theo mùa
- Viết vào tuần đầu của mùa. Chọn mốc dễ nhớ: tuần sau Tết, tuần đầu kỳ nghỉ hè, tuần khai giảng, tuần có đợt rét đầu tiên.
- Mỗi mùa 5–8 dòng. Ít hơn danh sách năm, đủ để làm hết.
- Có ít nhất một việc "chỉ mùa này mới có". Đây là việc ưu tiên số một.
- Nhìn lại ở tuần cuối mùa. Việc nào chưa làm thì quyết định: dời sang mùa sau, để sang năm, hay bỏ.
- Giữ cả bốn danh sách trong một cuốn sổ. Sau vài năm, bạn có một bộ "mùa của nhà mình" để lấy lại ý tưởng.
Với trẻ em: mùa là cách học về thời gian
Trẻ tiểu học thường hiểu "ba tháng nữa" rất mơ hồ, nhưng hiểu "mùa hè này" rất rõ. Cha mẹ có thể làm cùng con một tờ giấy lớn chia bốn ô, mỗi ô một mùa, con vẽ một việc muốn làm trong mùa đó. Khi làm xong, con dán thêm một chiếc lá khô, một vỏ ốc, một tấm ảnh nhỏ vào ô. Cuối năm, tờ giấy thành bức tranh kỷ niệm của cả năm.
Cách này cũng giúp con chấp nhận chờ đợi: "Con muốn ngắm sao à? Mình ghi vào ô mùa hè nhé, trời quang hơn." Điều ước không bị gạt đi, chỉ được đặt vào đúng chỗ.
Bắt đầu từ tuần này
- Xác định mùa hiện tại ở nơi bạn sống và còn bao nhiêu tuần nữa là hết mùa.
- Viết 5–8 điều ước cho mùa này, trong đó có ít nhất một việc chỉ mùa này mới có.
- Chọn việc "có hạn dùng" và đặt ngày làm trong hai tuần tới.
- Ghi vào lịch điện thoại ngày nhìn lại ở tuần cuối mùa, và ngày viết danh sách cho mùa kế tiếp.
Mẫu điền: "Mùa ___ năm nay, mình muốn ___ (việc chỉ mùa này có), ___ (việc trong nhà) và ___ (việc cùng người thân)."
Câu hỏi thường gặp
Danh sách điều ước theo mùa là gì?
Đó là danh sách điều muốn làm chia theo từng mùa trong năm, mỗi mùa 5–8 việc, viết vào đầu mùa và nhìn lại khi mùa sắp hết. Cách này giúp không bỏ lỡ những việc chỉ có trong một mùa như ngắm lúa chín, mùa nước nổi hay gói bánh Tết.
Mùa hè nên làm gì cho đáng nhớ?
Những việc hợp với mùa hè gồm học bơi, ngắm bình minh trên biển, ngắm sao ở nơi ít đèn, cắm trại ở khu có quản lý, đọc trọn một bộ truyện dài, về quê ở lâu hơn thường lệ và dạy con một kỹ năng mới.
Miền Nam không có bốn mùa thì làm danh sách thế nào?
Có thể chia theo hai mùa: mùa khô (khoảng tháng 11 đến tháng 4) hợp với việc ngoài trời và đi xa, mùa mưa (khoảng tháng 5 đến tháng 10) hợp với việc trong nhà, học, đọc và đi xem mùa nước nổi miền Tây.
Làm danh sách theo mùa với trẻ em thế nào?
Chia một tờ giấy lớn thành bốn ô, mỗi ô một mùa, để con vẽ việc muốn làm. Khi làm xong, con dán một kỷ vật nhỏ vào ô. Cách này giúp trẻ hiểu thời gian và học cách chờ đợi điều ước của mình.
