Hộp thời gian của lớp là một chiếc hộp đựng thư điều ước, ảnh và vài kỷ vật nhỏ của cả lớp, được niêm phong và hẹn mở lại sau một mốc dài, thường là mười năm, vào một buổi họp lớp. Muốn làm được, lớp cần bốn thứ: một chiếc hộp bền, thư viết theo mẫu rõ ràng, một người giữ hộp đáng tin cậy và một cách liên lạc với nhau còn dùng được sau mười năm. Phần khó nhất không phải viết thư mà là giữ được lời hẹn.
Hộp thời gian từ đâu ra
Người ta đã chôn đồ vật kèm lời nhắn cho đời sau từ rất lâu, trong móng nhà, chân tượng, nền đền. Cụm từ "time capsule" (hộp thời gian) được biết tới rộng rãi từ Hội chợ Thế giới New York năm 1939, khi công ty Westinghouse chôn một ống kim loại chứa đồ vật thường ngày và tài liệu thời đó, kèm lời hẹn mở sau 5.000 năm.
Ở trường học, hộp thời gian là một hoạt động quen thuộc ở nhiều nước: học sinh lớp cuối cấp viết thư cho chính mình, cất hộp ở trường hoặc giao cho một thầy cô giữ. Ở Việt Nam, nhiều lớp cuối cấp đã làm "thư gửi mười năm sau" như một phần của buổi chia tay, dù chưa phổ biến bằng lưu bút hay kỷ yếu.
Khác thư gửi chính mình ở chỗ nào
Thư gửi chính mình trong tương lai là việc riêng, viết một mình, đọc một mình. Hộp thời gian của lớp là việc chung: cả lớp viết cùng một buổi, mở cùng một buổi, và lúc mở ra, mỗi người được đọc thư của mình trong khi bạn bè ngồi xung quanh. Cái hay của nó nằm ở khoảnh khắc chung đó. Mười năm sau, những điều ước năm lớp 12 được đặt cạnh cuộc sống thật của 40 con người, với đủ ngả rẽ khác nhau.
Chuẩn bị: hộp, chỗ cất, người giữ
| Việc | Gợi ý | Tránh |
|---|---|---|
| Chọn hộp | Hộp nhựa hoặc kim loại có nắp kín, chống ẩm; thêm túi hút ẩm; mỗi lá thư cho vào phong bì hoặc túi zip riêng | Hộp giấy, hộp gỗ mỏng dễ mối mọt |
| Chỗ cất | Trong nhà một người giữ, nơi khô ráo, hoặc nhờ nhà trường giữ nếu trường đồng ý | Chôn dưới đất (ẩm, dễ mất dấu khi sân trường sửa chữa) |
| Người giữ | Một thầy cô chủ nhiệm hoặc một bạn ở lại quê, kèm một người giữ dự phòng | Chỉ một người duy nhất, không ai biết hộp ở đâu |
| Ghi chép | Một tờ giấy ghi ngày niêm phong, ngày hẹn mở, danh sách người viết, người giữ; mỗi người giữ một bản ảnh chụp | Chỉ nhớ trong đầu |
Giấy in ảnh và mực bút bi thường có thể phai sau nhiều năm nếu để nơi ẩm, nóng. Nên viết bằng bút mực bền, tránh bút dạ quang, và để hộp ở chỗ tối, khô.
Mẫu thư điều ước cho học sinh
Thư càng cụ thể, mười năm sau đọc càng thú vị. Một mẫu điền gợi ý:
Gửi mình của năm ___ (ghi năm mở hộp),
Hôm nay là ngày ___. Mình đang học lớp ___, ngồi bàn thứ ___, cạnh bạn ___.
Điều mình lo nhất bây giờ là ___. Điều làm mình vui nhất tuần này là ___.
Ba điều mình ước làm được trước khi mở lại lá thư này:
- ___
- ___
- ___
Nghề mình đang nghĩ tới là ___, vì ___.
Một điều mình muốn hỏi mình của mười năm sau: ___?
Một lời muốn nói với cả lớp khi mở hộp: ___.
Những chi tiết nhỏ như bàn ngồi, món ăn ở căng tin, bài hát cả lớp hay hát, câu cửa miệng của thầy cô là phần mười năm sau đọc lại dễ bật cười nhất. Nên khuyến khích các bạn viết thêm những chi tiết này.
Ngoài thư còn có thể cho gì vào hộp
- Một bức ảnh lớp in ra, mặt sau ghi tên từng người theo vị trí.
- Bảng thời khoá biểu của năm học.
- Một tờ báo hoặc bản in tin tức nổi bật trong ngày niêm phong.
- Một bản ghi âm hoặc video ngắn của lớp trên một thẻ nhớ (lưu ý: định dạng có thể khó mở sau mười năm, nên giữ thêm một bản sao trên mạng do một người giữ mật khẩu).
- Một danh sách "dự đoán của lớp": mười năm sau ai sẽ làm nghề gì, điện thoại trông thế nào, giá một ổ bánh mì ra sao. Viết cho vui, không chấm ai đúng sai.
- Vật nhỏ tượng trưng: một viên phấn, một chiếc huy hiệu đội, một tấm vé xem phim cả lớp đi cùng.
Không cho vào hộp đồ có giá trị lớn, giấy tờ tuỳ thân, thức ăn hay thứ dễ hỏng, dễ cháy.
Chuyện riêng tư và cảm xúc khi viết
Thư điều ước là chuyện riêng. Nên thống nhất trước vài quy tắc:
- Mỗi người tự dán kín phong bì của mình, ghi tên bên ngoài. Không ai đọc thư của người khác.
- Khi mở hộp, mỗi người tự quyết có đọc to thư của mình hay không.
- Nếu có bạn không thể tới buổi mở hộp, người giữ hộp gửi thư tới tận tay, không mở hộ.
- Không ai bị bắt phải viết điều ước. Ai không muốn viết có thể chỉ để lại một lời chào.
Mười năm là một quãng dài. Có bạn đã đổi hướng, có bạn gặp khó khăn, có thể có cả những mất mát. Buổi mở hộp nên được chuẩn bị nhẹ nhàng, không biến thành dịp so sánh ai thành công hơn ai. Với thư của một bạn đã đi xa, lớp nên hỏi ý gia đình bạn đó trước.
Giữ được lời hẹn mười năm
Nhiều hộp thời gian bị quên vì không ai nhớ ngày, hoặc không còn cách liên lạc. Vài cách giữ:
- Chọn ngày mở dễ nhớ: đúng ngày niêm phong, hoặc dịp quen thuộc như mùng 4 Tết, ngày 20/11, ngày thành lập trường.
- Có ít nhất hai người phụ trách ở hai nơi khác nhau.
- Nhắc giữa chừng: mỗi năm một lần, nhóm lớp gửi một tin nhắn "còn ___ năm nữa mở hộp".
- Danh sách liên lạc nhiều kênh: số điện thoại, thư điện tử, địa chỉ nhà bố mẹ. Kênh nào cũng có thể thay đổi trong mười năm.
- Kế hoạch dự phòng: nếu người giữ hộp chuyển nhà, ai nhận lại hộp.
Không chỉ cho lớp cuối cấp
Lớp tiểu học có thể làm phiên bản ngắn: hộp mở lại sau một năm, vào ngày bế giảng năm sau, hoặc khi các con vào lớp 6. Trẻ nhỏ thường thấy mười năm quá xa. Một năm vừa đủ để con nhận ra mình đã lớn lên: chữ đẹp hơn, chiều cao khác đi, điều ước đổi thay.
Câu lạc bộ, nhóm bạn đại học, đồng nghiệp trong một dự án, thậm chí gia đình cũng có thể làm hộp thời gian. Gia đình có thể làm hộp mở lại khi đứa con út tròn 18 tuổi.
Bắt đầu từ tuần này
- Đề xuất ý tưởng với lớp hoặc nhóm của bạn, hỏi thầy cô chủ nhiệm có đồng ý hỗ trợ không.
- Thống nhất ngày niêm phong, ngày mở, người giữ chính và người giữ dự phòng.
- In mẫu thư ở trên cho mỗi bạn, dành một tiết sinh hoạt hoặc một buổi chiều để cùng viết.
- Chọn và chuẩn bị hộp chống ẩm, túi hút ẩm, phong bì riêng cho từng người.
- Lập danh sách liên lạc nhiều kênh và chụp tờ ghi chép niêm phong gửi cho cả lớp.
Câu hỏi thường gặp
Hộp thời gian là gì?
Hộp thời gian là chiếc hộp chứa thư, ảnh và đồ vật của một thời điểm, được niêm phong và hẹn mở lại sau nhiều năm. Cụm từ "time capsule" phổ biến từ Hội chợ Thế giới New York năm 1939, khi một ống kim loại được chôn kèm lời hẹn mở sau 5.000 năm.
Hộp thời gian của lớp nên cho gì vào?
Thư điều ước của từng bạn trong phong bì riêng, ảnh lớp có ghi tên, thời khoá biểu, một bản tin tức trong ngày niêm phong, danh sách dự đoán vui của lớp và vài vật nhỏ tượng trưng. Không nên cho đồ có giá trị lớn, giấy tờ tuỳ thân hay đồ dễ hỏng.
Có nên chôn hộp thời gian dưới đất không?
Không nên với hộp của lớp. Đất ẩm dễ làm hỏng thư và ảnh, sân trường có thể được sửa chữa khiến mất dấu. Cất hộp kín, chống ẩm ở nhà người giữ hoặc nhờ nhà trường giữ sẽ an toàn hơn.
Thư gửi mười năm sau nên viết gì?
Nên viết những chi tiết cụ thể của hiện tại như bàn ngồi, điều đang lo, điều làm mình vui, ba điều ước muốn làm, nghề đang nghĩ tới và một câu hỏi cho mình của mười năm sau. Chi tiết càng nhỏ, đọc lại càng thú vị.
Làm sao để không quên ngày mở hộp?
Chọn ngày dễ nhớ, có ít nhất hai người phụ trách ở hai nơi, nhắc nhau mỗi năm một lần và giữ danh sách liên lạc qua nhiều kênh như điện thoại, thư điện tử, địa chỉ nhà bố mẹ.
