Tuổi 40 là lúc nhiều người mở lại chiếc hộp ước mơ đã gác từ thời trẻ: học đàn, vẽ tranh, học lại một ngoại ngữ, đi một chuyến xa, làm một nghề tay trái. Lấy lại một ước mơ cũ ở tuổi này không cần làm lại từ đầu như lúc 20 tuổi: hãy viết lại nó bằng con mắt hiện tại, chọn một phiên bản làm được với quỹ thời gian thật, và bắt đầu bằng một buổi thử trong tuần này. Người 40 tuổi có lợi thế mà người 20 tuổi không có: biết mình hơn, kiên nhẫn hơn, và thường có chút điều kiện hơn.
Vì sao tuổi 40 hay nhớ lại ước mơ cũ
Ở tuổi này, con cái thường đã qua giai đoạn cần chăm từng giờ, công việc đã vào nếp, và lần đầu tiên sau nhiều năm có chút khoảng trống. Cũng là lúc người ta nhìn thấy cha mẹ mình già đi, bạn bè cùng tuổi có người ốm đau. Cảm giác "thời gian không còn vô hạn" khiến những ước mơ cũ trở lại.
Phần bàn về khủng hoảng tuổi trung niên và nghiên cứu xung quanh nó đã có nhiều tài liệu riêng. Bài này đi vào việc cụ thể: làm thế nào để lấy lại một ước mơ đã gác, từ bước tìm lại nó đến buổi tập đầu tiên.
Bước 1: Tìm lại những ước mơ đã gác
Nhiều người nói "mình không nhớ hồi trẻ mơ gì nữa". Vài cách gợi lại:
- Lục đồ cũ. Sổ lưu bút, thư từ, vở vẽ, ảnh thời đi học. Những thứ mình từng giữ thường nói lên điều mình từng thích.
- Hỏi người quen lâu năm. "Hồi cấp ba, tao hay nói muốn làm gì nhỉ?" Bạn cũ thường nhớ rõ hơn mình.
- Để ý cảm giác ghen nhẹ. Khi thấy ai đó chơi đàn, đi xa, mở quán, nếu thoáng nghĩ "giá mà mình cũng…", đó là một manh mối.
- Tự hỏi về thời gian rảnh lúc nhỏ. Mười tuổi, ngày nghỉ bạn thường làm gì đến quên giờ?
Viết ra hết, chưa cần lọc. Danh sách đầu tiên có thể có mười dòng, có dòng nghe buồn cười. Không sao cả.
Bước 2: Lọc lại bằng con mắt tuổi 40
Không phải ước mơ cũ nào cũng còn là của mình. Có những ước mơ thực ra là của cha mẹ, của thời đại, hoặc đã được thoả mãn theo cách khác. Ba câu hỏi để lọc:
- Nếu bắt đầu ngay, mình có háo hức không? Hay chỉ thấy tiếc?
- Phần nào trong ước mơ đó mình thật sự muốn? Người từng mơ làm ca sĩ có thể thật ra muốn được hát trước người khác; một nhóm hát cộng đồng có thể đáp ứng điều đó.
- Có làm được ở dạng nào đó với thời gian và sức khoẻ hiện nay?
Thường sau khi lọc, còn lại hai đến ba ước mơ. Chọn một để bắt đầu. Ước mơ thứ hai, thứ ba ghi vào sổ, chờ lượt.
Bước 3: Viết phiên bản tuổi 40
| Ước mơ thời trẻ | Phần cốt lõi | Phiên bản tuổi 40 |
|---|---|---|
| Làm hoạ sĩ | Vẽ, có người xem tranh mình | Học một lớp vẽ cuối tuần, mỗi năm treo tranh ở một triển lãm nhỏ của câu lạc bộ |
| Chơi trong ban nhạc | Chơi nhạc cùng người khác | Học lại đàn, tham gia nhóm nhạc của phường, của công ty |
| Làm kỹ sư nông nghiệp | Làm việc với cây cối, đất đai | Thuê hoặc mượn một mảnh vườn nhỏ, học một khoá trồng trọt |
| Đi khắp thế giới | Thấy những nơi khác lạ | Mỗi năm một chuyến, ưu tiên nơi mình đã mơ từ lâu nhất |
| Viết văn | Kể chuyện bằng chữ | Viết một tập truyện ngắn trong hai năm, in vài chục cuốn tặng bạn bè |
Cột "phần cốt lõi" là quan trọng nhất. Nó giúp tách điều mình thật sự muốn khỏi hình thức cụ thể mà tuổi trẻ gắn cho nó.
Bước 4: Buổi thử đầu tiên
Người 40 tuổi hay mắc một bẫy: chuẩn bị quá kỹ. Mua đủ đồ nghề, đọc hết tài liệu, tìm lớp tốt nhất, rồi không bao giờ bắt đầu. Hãy làm ngược lại: một buổi thử thật rẻ, thật nhanh.
- Muốn học vẽ: mượn hộp màu của con, vẽ một buổi chiều.
- Muốn học đàn: đến một lớp học thử, hoặc mượn đàn của người quen một tuần.
- Muốn làm vườn: trồng ba chậu rau trên ban công.
- Muốn chạy bộ: đi bộ nhanh 20 phút, ba buổi trong tuần.
Buổi thử cho biết hai điều: mình còn thích không, và cái gì là trở ngại thật. Sau buổi thử mới quyết đầu tư thêm.
Với ước mơ liên quan tới thể lực
Nếu ước mơ cần vận động mạnh, như leo núi, chạy đường dài, bơi xa, hãy khám sức khoẻ trước và hỏi bác sĩ về mức tập phù hợp, nhất là khi có bệnh tim mạch, huyết áp, xương khớp hoặc đã lâu không vận động. Bắt đầu chậm hơn mình nghĩ, tăng dần.
Những trở ngại hay gặp và cách đi qua
- "Ngại người khác nhìn." Một người 40 tuổi ngồi trong lớp vẽ toàn sinh viên có thể thấy lạc lõng. Thực tế, nhiều lớp buổi tối, cuối tuần có rất nhiều người đi làm. Chọn lớp dành cho người lớn sẽ dễ chịu hơn.
- "Học chậm hơn hồi trẻ." Có thể chậm hơn ở một số kỹ năng, nhưng người lớn thường bền hơn và biết cách tự học. Đo tiến bộ của mình so với chính mình tháng trước, không so với thiếu niên.
- "Gia đình thấy không cần thiết." Nói rõ ước mơ, phiên bản nhỏ, thời gian và chi phí. Mời người thân đến xem buổi biểu diễn, triển lãm đầu tiên.
- "Đã quá muộn." Anna Mary Robertson Moses, được biết đến với tên Grandma Moses, bắt đầu vẽ tranh nhiều khi đã ở tuổi gần 80 và trở thành hoạ sĩ dân gian nổi tiếng của Mỹ. Ở tuổi 40, bạn còn rất nhiều thời gian.
Bắt đầu từ tuần này
- Dành 20 phút liệt kê mọi ước mơ thời trẻ nhớ được, kể cả những cái nghe buồn cười.
- Lọc bằng ba câu hỏi, giữ lại tối đa ba ước mơ, chọn một.
- Viết "phần cốt lõi" của ước mơ đó trong một câu.
- Lên lịch một buổi thử rẻ và nhanh trong bảy ngày tới, ghi giờ cụ thể.
- Điền mẫu: "Năm 20 tuổi mình mơ ____. Điều mình thật sự muốn là ____. Năm nay, phiên bản của mình là ____."
Câu hỏi thường gặp
Tuổi 40 bắt đầu lại ước mơ có muộn không?
Không muộn với phần lớn ước mơ, nhất là khi viết lại thành phiên bản vừa với thời gian và sức khoẻ hiện nay. Người 40 tuổi thường kiên nhẫn hơn, biết mình hơn và có điều kiện hơn thời trẻ.
Làm sao biết ước mơ cũ còn là của mình?
Hỏi xem nếu bắt đầu ngay mình có háo hức không, phần nào của ước mơ mình thật sự muốn, và có làm được ở dạng nào đó không. Ước mơ chỉ còn để lại cảm giác tiếc mà không còn háo hức thì có thể đã không còn là của mình.
Bắt đầu một ước mơ cũ nên làm gì đầu tiên?
Làm một buổi thử thật rẻ và nhanh, như mượn đồ nghề hoặc học thử một buổi, trước khi mua sắm hay đăng ký khoá dài. Buổi thử cho biết mình còn thích không và trở ngại thật là gì.
Tuổi 40 học nhạc cụ hay vẽ có được không?
Được. Nhiều lớp buổi tối và cuối tuần dành cho người đi làm. Tiến bộ có thể chậm hơn thời trẻ ở vài kỹ năng, nhưng tập đều thì vẫn đi xa; hãy so mình với chính mình tháng trước.
