Ở tuổi 20, nhiều người lần đầu thực hiện một ước mơ bằng chính đồng tiền mình làm ra: một chiếc xe đạp tốt, chuyến đi xa đầu tiên, khoá học tự đóng tiền, món quà cho cha mẹ. Cách làm đơn giản: chọn một ước mơ cụ thể, tính ra số tiền và số tháng, để riêng một khoản mỗi lần nhận lương, và giữ đúng kỷ luật đó cho tới ngày thực hiện. Phần thưởng lớn nhất thường không phải món đồ, mà là cảm giác "mình tự làm được".
Vì sao ước mơ đầu tiên bằng tiền tự làm lại đáng nhớ
Tiền cha mẹ cho và tiền mình làm ra có cùng mệnh giá nhưng không cùng trọng lượng. Khi một món đồ được đổi bằng bốn tháng làm thêm buổi tối, người ta biết rõ giá của nó tính bằng giờ đứng quầy, bằng những ca trực cuối tuần. Đó là bài học về đồng tiền ít sách nào dạy được.
Còn một lý do nữa: đây là lần đầu tiên một ước mơ đi đủ vòng, từ ý nghĩ, qua kế hoạch, qua chờ đợi, tới lúc thành thật. Ai đã đi đủ vòng một lần thì lần sau dễ đi lại hơn, kể cả với những ước mơ lớn hơn nhiều.
Những ước mơ đầu tiên tuổi 20 hay chọn
| Nhóm | Ví dụ | Điều nên kiểm tra |
|---|---|---|
| Đồ dùng phục vụ việc học, việc làm | Máy tính, máy ảnh, đàn, bộ dụng cụ nghề | Món đó có dùng hằng tuần không, hay chỉ thích lúc mua |
| Chuyến đi | Chuyến đi xa đầu tiên tự trả, đi cùng bạn thân, về thăm quê nội ngoại | Tổng chi phí thật, ngày nghỉ được phép |
| Kỹ năng | Khoá ngoại ngữ, học lái xe, khoá nghề ngắn hạn | Cơ sở đào tạo có giấy phép, lịch học khớp giờ làm |
| Quà cho người thân | Đưa cha mẹ đi ăn, mua tặng ông bà món họ cần | Hỏi khéo xem người nhận thật sự cần gì |
| Sức khoẻ | Thẻ tập, đôi giày chạy, khám răng định kỳ | Có giữ đều được không |
Không có ước mơ nào "tầm thường" ở đây. Một đôi giày chạy bộ tự mua có thể ý nghĩa với người này không kém gì chuyến đi nước ngoài với người khác.
Đổi ước mơ ra con số
Ước mơ chưa có con số thì rất khó để dành. Cách tính nên làm trên giấy:
- Viết tổng chi phí thật. Không chỉ giá món đồ, mà cả phụ kiện, phí vận chuyển, bảo dưỡng; với chuyến đi là vé, chỗ ở, ăn uống, đi lại tại chỗ, vé tham quan, một khoản dự phòng. Kiểm tra giá tại thời điểm dự định mua hoặc đi, đừng dùng giá người khác kể từ năm trước.
- Chọn ngày muốn thực hiện. Ví dụ tám tháng nữa, dịp nghỉ hè.
- Chia ra. Tổng chi phí chia cho số tháng là khoản cần để riêng mỗi tháng.
- So với thu nhập. Nếu khoản mỗi tháng vượt quá phần mình thật sự có thể để riêng sau khi trả các khoản cần thiết, có ba lựa chọn: lùi ngày, chọn phiên bản vừa túi hơn, hoặc làm thêm.
Ví dụ minh hoạ, chỉ để thấy cách tính: một ước mơ cần tổng 12 phần tiền, bạn muốn thực hiện sau 6 tháng, thì mỗi tháng cần để riêng 2 phần. Nếu chỉ để riêng được 1,5 phần, thì hoặc lùi lên 8 tháng, hoặc rút tổng chi phí xuống 9 phần.
Để riêng tiền sao cho không tiêu mất
Người tuổi 20 hay gặp một vấn đề: tiền nằm chung một chỗ thì tháng nào cũng "lỡ" tiêu vào ước mơ. Vài cách đơn giản:
- Để riêng ngay ngày nhận lương, trước khi tiêu bất cứ khoản nào. Để dành phần còn lại cuối tháng gần như không bao giờ đủ.
- Đặt tên cho khoản để dành. Một phong bì ghi "chuyến đi tháng 7" khó rút ra tiêu vặt hơn một khoản không tên.
- Ghi lại mỗi lần bỏ vào. Một bảng nhỏ trong sổ: ngày, số tiền, tổng đã có. Nhìn cột tổng tăng dần là động lực rất thật.
- Không vay để làm nhanh. Một ước mơ thực hiện bằng tiền vay sẽ còn kéo theo nhiều tháng trả nợ sau đó, và mất luôn cảm giác "tự làm được".
Nếu cần tìm hiểu sâu hơn về cách quản lý thu nhập cá nhân, các trang chuyên về tài chính cá nhân có bài riêng; ở đây chỉ dừng ở mức để dành cho một ước mơ cụ thể.
Cảnh giác với lời mời "kiếm nhanh cho kịp ước mơ"
Tuổi 20 là nhóm hay bị nhắm tới bởi những lời mời "việc nhẹ lương cao", "làm nhiệm vụ online nhận hoa hồng", "góp vốn lãi mỗi ngày", "chỉ cần tuyển thêm người". Đặc điểm chung: hứa thu nhập cao bất thường, thúc giục quyết nhanh, yêu cầu đóng tiền trước, nói rằng "cơ hội chỉ hôm nay". Gặp những dấu hiệu này thì dừng lại, hỏi người lớn tin cậy và tra thông tin cảnh báo từ cơ quan công an. Một ước mơ để dành chậm mà chắc vẫn hơn mất trắng khoản đã có.
Khi đến ngày thực hiện
Có một khoảnh khắc nhiều người bỏ lỡ: khi đã đủ tiền, họ lại chần chừ, nghĩ "hay để dành thêm", hoặc tiêu vào việc khác. Nếu ước mơ vẫn còn đúng với mình, hãy thực hiện. Mục đích của việc để dành là để làm điều đó, không phải để nhìn con số.
Và hãy ghi lại: chụp tấm ảnh ngày nhận món đồ hoặc ngày khởi hành, viết vài dòng về số tháng đã để dành, những lần suýt bỏ cuộc. Mười năm sau đọc lại sẽ thấy rất khác.
Nếu ước mơ đã đổi trong lúc để dành
Có khi để dành được nửa đường thì mình không còn muốn món đó nữa. Điều đó bình thường. Tiền vẫn còn, kỷ luật vẫn còn; chỉ cần đặt lại tên cho khoản để dành và đi tiếp với ước mơ mới. Đừng ép mình mua thứ không còn muốn chỉ vì đã lỡ hứa.
Ước mơ đầu tiên dành cho người khác
Rất nhiều người kể rằng món đầu tiên họ dùng lương mua là quà cho cha mẹ, ông bà. Một bữa ăn cả nhà, một chiếc áo ấm cho bà, đưa mẹ đi khám mắt và cắt kính. Nếu đó là ước mơ của bạn, hãy hỏi khéo người nhận cần gì trước, thay vì chọn món đắt nhất. Có khi món họ cần là một buổi chiều bạn về nhà, ngồi ăn cơm cùng.
Bắt đầu từ tuần này
- Viết ra đúng một ước mơ muốn thực hiện bằng tiền mình làm ra, kèm ngày dự định.
- Liệt kê mọi khoản chi của ước mơ đó, kiểm tra giá hiện tại, cộng thêm một khoản dự phòng.
- Chia tổng cho số tháng, viết con số cần để riêng mỗi tháng lên trang đầu sổ.
- Ngày nhận lương gần nhất: để riêng khoản đó trước khi tiêu bất cứ thứ gì, đặt tên cho nó.
- Điền mẫu: "Ngày ____ mình sẽ ____. Mình đã để dành ____ tháng. Người đầu tiên mình muốn kể là ____."
Câu hỏi thường gặp
Tuổi 20 nên có ước mơ gì?
Không có danh sách đúng cho mọi người. Nhiều bạn chọn một chuyến đi tự trả, một khoá học, một món đồ phục vụ việc học hoặc làm, hay một món quà cho cha mẹ. Điều quan trọng là ước mơ đó cụ thể, đổi được ra con số và ngày thực hiện.
Làm sao để dành tiền cho ước mơ khi lương còn thấp?
Để riêng một khoản ngay ngày nhận lương, dù nhỏ, đặt tên cho khoản đó và ghi lại mỗi lần bỏ vào. Nếu số tiền cần mỗi tháng quá sức, lùi ngày thực hiện hoặc chọn phiên bản vừa túi hơn thay vì vay.
Có nên vay tiền để thực hiện ước mơ sớm hơn không?
Với ước mơ tiêu dùng như chuyến đi hay món đồ, vay để làm nhanh thường kéo theo nhiều tháng trả nợ và làm mất cảm giác tự làm được. Để dành chậm mà chắc là cách an toàn hơn cho người mới đi làm.
Lời mời việc nhẹ lương cao có đáng tin không?
Những lời mời hứa thu nhập cao bất thường, thúc giục quyết nhanh và yêu cầu đóng tiền trước có dấu hiệu lừa đảo. Hãy dừng lại, hỏi người lớn tin cậy và tra cảnh báo từ cơ quan công an trước khi làm gì.
