Tuổi 50, khi con cái đã lớn và bắt đầu tự lo, nhiều người lần đầu có lại thời gian buổi tối, cuối tuần và một phần tiền trước đây dành cho con. Ước mơ ở chặng này thường xoay quanh ba thứ: sức khoẻ để còn làm được nhiều năm nữa, những điều tự hứa từ lâu, và cách sống của hai vợ chồng khi nhà vắng hơn. Cách làm hợp nhất là ngồi xuống viết một danh sách cho mười lăm năm tới, chọn một việc bắt đầu ngay, và hẹn lịch khám sức khoẻ trước khi lên kế hoạch lớn.
Chặng 50 khác chặng 40 ở đâu
Ở tuổi 40, người ta thường lấy lại ước mơ cũ trong những khoảng trống nhỏ, xen giữa công việc và chăm con. Đến 50, khoảng trống ấy lớn hơn hẳn: con đi học xa, đi làm, lập gia đình. Tiếng gọi "mẹ ơi", "bố ơi" thưa dần. Có người thấy nhẹ nhõm, có người thấy hụt.
Chặng này cũng có giới hạn riêng. Sức khoẻ bắt đầu có tín hiệu: huyết áp, khớp gối, mắt kém đi. Cha mẹ của mình đã ngoài 70, 80, có thể cần chăm. Công việc có người đang ở đỉnh, có người bắt đầu nghĩ tới ngày nghỉ. Vì vậy ước mơ tuổi 50 không phải là "làm lại từ đầu", mà là chọn cho khéo những gì đáng làm trong quãng thời gian còn khoẻ.
Những ước mơ người tuổi 50 hay nhắc tới
Khi hỏi người quanh tuổi này "giờ con lớn rồi, anh chị muốn làm gì", câu trả lời thường rơi vào vài nhóm quen thuộc:
- Đi chơi hai vợ chồng. Chuyến đi không phải lo con ăn gì, ngủ đâu. Nhiều cặp thú nhận lần cuối đi riêng là tuần trăng mật.
- Học một thứ hồi trẻ không có điều kiện. Đàn, vẽ, tiếng Anh, bơi, nhiếp ảnh, cắm hoa, làm bánh.
- Chăm lại cơ thể. Đi bộ đều, tập dưỡng sinh, bơi, đạp xe; có người đặt mục tiêu đi bộ một cung đường dài.
- Làm một việc có ích cho người khác. Dạy kèm miễn phí, làm tình nguyện ở chùa, nhà thờ, hội phụ nữ, hội cựu học sinh; truyền nghề cho người trẻ.
- Sửa lại nhà cho hợp với hai người. Biến phòng con thành phòng đọc sách, phòng may, góc vẽ, hoặc làm khu vườn nhỏ.
- Về quê nhiều hơn. Ở lại vài tuần với cha mẹ già, sửa mộ, sửa nhà thờ họ, gặp lại bạn học cũ.
Không có ước mơ nào "đúng" hơn. Có người 50 tuổi mơ chạy bán marathon, có người chỉ mơ mỗi sáng được uống trà ngoài hiên mà không phải vội. Cả hai đều đáng được viết ra.
Bắt đầu bằng lịch khám, không phải lịch đi chơi
Đây là bước nhiều người bỏ qua nhất. Một chuyến leo núi hay một khoá bơi sẽ an toàn hơn nhiều nếu biết trước mình đang ở đâu về sức khoẻ. Ở tuổi 50, bác sĩ thường khuyên khám định kỳ để kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu, mắt, răng; một số tầm soát khác tuỳ giới, tiền sử gia đình và lời khuyên của bác sĩ.
Cách dùng kết quả khám cho ước mơ:
- Ước mơ cần thể lực (leo núi, đi bộ đường dài, chạy) → hỏi bác sĩ mức tập phù hợp và tăng dần.
- Ước mơ đi xa, đi máy bay dài → hỏi về thuốc mang theo, cách phòng phù chân, những nơi độ cao lớn.
- Có bệnh mạn tính → vẫn mơ được, chỉ cần chọn phiên bản vừa sức và có người đi cùng.
Nếu sau khi con đi xa, bạn thấy buồn bã kéo dài nhiều tuần, mất ngủ, không còn hứng thú với điều gì, đó không phải chuyện "tự nhiên rồi sẽ qua". Hãy nói với người thân và đi khám bác sĩ hoặc gặp chuyên gia tâm lý.
Viết danh sách "mười lăm năm tới"
Từ 50 đến 65 là quãng mười lăm năm mà phần lớn người còn khoẻ, còn đi lại tự do. Nghĩ theo khung này giúp tránh hai cực: "còn nhiều thời gian, để sau" và "già rồi, thôi".
Một cách chia đơn giản là theo ba nhóm sức lực:
| Nhóm | Đặc điểm | Ví dụ | Nên làm khi nào |
|---|---|---|---|
| Cần nhiều sức | Đi bộ dài, leo dốc, mang vác, đi xa nhiều ngày | Leo một đỉnh núi trong nước, đi xuyên Việt bằng xe, học bơi ở biển | Ưu tiên trong 5 năm đầu |
| Cần đều đặn | Không nặng nhưng phải tập lâu | Học đàn, ngoại ngữ, vẽ, làm vườn, viết | Bắt đầu sớm, duy trì cả chặng |
| Nhẹ nhàng | Ít sức, nhiều ý nghĩa | Ghi lại chuyện gia đình, sắp xếp ảnh cũ, đưa cha mẹ về thăm quê | Làm được bất cứ lúc nào, nhưng đừng để quá muộn với việc có cha mẹ già |
Nguyên tắc rút ra từ bảng: việc cần nhiều sức thì đừng để cuối danh sách. Việc liên quan tới cha mẹ già thì đừng hẹn "khi nào rảnh".
Khi hai vợ chồng muốn hai thứ khác nhau
Con lớn rồi, hai người lại đối diện nhau nhiều hơn, và đôi khi phát hiện ước mơ khác nhau: một người muốn đi khắp nơi, người kia muốn ở nhà trồng cây. Chuyện bình thường. Vài cách làm thực tế:
- Mỗi người viết riêng danh sách trước, rồi mới đặt cạnh nhau. Viết chung ngay từ đầu, người nói to hơn thường thắng.
- Tìm điểm giao. Người thích đi và người thích vườn có thể cùng đi thăm những khu vườn, trang trại, chợ hoa.
- Cho nhau một phần thời gian riêng. Mỗi năm một chuyến đi chung, và một chuyến mỗi người tự đi với bạn mình.
- Không giữ điểm. Năm nay theo ý người này, năm sau theo ý người kia, không cần sổ sách ai nợ ai.
Chủ đề gắn kết vợ chồng nói chung là một đề tài riêng; ở đây chỉ cần nhớ: ước mơ của hai người không cần giống nhau, chỉ cần được nói ra.
Con cái là người đồng hành, không phải người quyết
Nhiều cha mẹ tuổi 50 ngại kể ước mơ của mình với con, sợ con nghĩ bố mẹ "già rồi còn bày". Thực ra con đã trưởng thành thường mừng khi thấy cha mẹ có việc vui riêng. Có thể:
- Nhờ con chỉ cách đặt vé, dùng bản đồ trên điện thoại, gọi video khi đi xa.
- Rủ con đi chung một chặng ngắn trong chuyến đi dài của hai vợ chồng.
- Kể cho con nghe danh sách mười lăm năm tới, để con biết bố mẹ đang sống vui, bớt lo.
Ngược lại, cũng nên tránh đặt ước mơ của mình lên vai con: "con lo cho bố mẹ chuyến đi này nhé". Ước mơ tuổi 50 vui nhất khi tự mình làm được.
Chuyện tiền ở tuổi 50: tính cho rõ, không vội
Đây cũng là chặng người ta bắt đầu nghĩ tới tiền cho tuổi nghỉ hưu. Ước mơ tuổi 50 cần đứng cạnh việc đó chứ không thay nó. Cách làm an toàn: với mỗi ước mơ có tốn tiền, viết ra ước tính chi phí (tự tra giá tại thời điểm định làm), chia cho số tháng chuẩn bị, để riêng một khoản. Ước mơ nào cần một khoản quá lớn so với khả năng, hãy tìm phiên bản vừa túi hơn: đi gần trước, đi xa sau; học nhóm thay vì học riêng.
Tuổi này cũng là đối tượng hay bị nhắm tới bởi lời mời "đầu tư lãi cao để hưởng tuổi già", "góp vốn mua đất dự án", "nhận quà du lịch miễn phí khi nghe giới thiệu". Thấy hứa lãi cao bất thường, thúc giục ký ngay, yêu cầu chuyển tiền trước: dừng lại, hỏi con hoặc người tin cậy.
Bắt đầu từ tuần này
- Đặt lịch khám sức khoẻ định kỳ nếu đã hơn một năm chưa khám.
- Viết danh sách mười lăm năm tới với ít nhất mười dòng, rồi đánh dấu nhóm: cần nhiều sức, cần đều đặn, nhẹ nhàng.
- Chọn một việc nhóm "cần nhiều sức" và hẹn một ngày cụ thể trong năm nay.
- Thử một buổi của việc thuộc nhóm "cần đều đặn": một lớp học thử, một buổi tập với câu lạc bộ.
- Kể với người bạn đời hoặc con bằng một câu điền vào chỗ trống: "Trong mười lăm năm tới, mình muốn ……, và việc đầu tiên mình sẽ làm là …… vào ngày ……".
Câu hỏi thường gặp
Tuổi 50 có quá muộn để bắt đầu một ước mơ mới không?
Không. Ở tuổi 50 phần lớn người còn khoảng mười lăm năm khoẻ mạnh, đủ để học thành thạo một kỹ năng hay đi nhiều nơi. Điều cần là chọn phiên bản vừa sức và bắt đầu sớm với những việc cần nhiều thể lực.
Con cái đi xa, nhà vắng, cảm thấy trống trải thì làm gì?
Cảm giác hụt hẫng khi con trưởng thành rời nhà rất phổ biến. Lấp khoảng trống bằng một việc đều đặn có người khác cùng làm, như lớp học, câu lạc bộ, nhóm tình nguyện, sẽ giúp nhiều hơn là chờ con về. Nếu buồn kéo dài nhiều tuần, mất ngủ, hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Vợ chồng tuổi 50 có ước mơ khác nhau thì sao?
Mỗi người viết danh sách riêng rồi đặt cạnh nhau để tìm điểm chung. Phần khác nhau thì luân phiên theo năm hoặc dành cho nhau một khoảng thời gian riêng, mỗi người làm điều mình thích với bạn bè.
Ước mơ tuổi 50 nên ưu tiên việc gì trước?
Ưu tiên việc cần nhiều thể lực và việc liên quan tới cha mẹ đã già, vì hai loại này khó để dành. Việc nhẹ nhàng như học, viết, sắp xếp ảnh có thể làm đều suốt nhiều năm.
Có nên dùng tiền để dành nghỉ hưu cho ước mơ tuổi 50?
Nên tách riêng hai khoản. Ước mơ có tốn tiền thì tự tính chi phí, chia theo tháng và để riêng, không lấy từ khoản dự phòng tuổi già. Ước mơ quá lớn so với khả năng thì tìm phiên bản vừa túi hơn.
