Buổi làm bảng tầm nhìn cùng bạn bè là một buổi gặp mặt chừng ba tiếng dịp đầu năm, mỗi người mang theo báo cũ và vài tấm ảnh, ngồi cắt dán bảng của riêng mình rồi lần lượt kể ngắn cho nhau nghe. Một buổi như vậy cần năm thứ: số người vừa phải (4–8), vật liệu chung, lịch trình rõ, luật nói chuyện tôn trọng, và một hẹn nhìn lại giữa năm. Làm đúng, nó vừa là buổi họp mặt vui vừa là lúc mỗi người được nghe chính mình nói điều mình muốn.
Vì sao đầu năm và vì sao làm cùng nhau
Các nhà nghiên cứu Hengchen Dai, Katherine Milkman và Jason Riis (2014) mô tả "hiệu ứng khởi đầu mới": người ta dễ bắt đầu việc mới quanh những mốc thời gian như đầu năm, đầu tháng, sinh nhật. Đầu năm dương lịch và dịp Tết là hai mốc tự nhiên, ai cũng đang có tâm thế "năm nay mình muốn khác đi".
Làm cùng bạn có ba cái lợi so với làm một mình. Thứ nhất, có hẹn thì mới ngồi xuống làm, thay vì để "khi nào rảnh". Thứ hai, nghe người khác kể giúp mình nghĩ ra điều mình chưa nghĩ tới. Thứ ba, giữa năm có người hỏi thăm "việc học đàn tới đâu rồi".
Nhưng có một điểm cần biết. Nghiên cứu của Peter Gollwitzer và cộng sự năm 2009 ("When intentions go public") cho thấy khi người ta nói công khai ý định gắn với bản sắc ("mình sẽ thành một người viết") và được người nghe ghi nhận, nỗ lực sau đó có khi lại giảm, như thể đã "được công nhận" trước. Đó là nghiên cứu nhỏ, chưa phải định luật. Cách giữ phần lợi mà tránh phần hại khá đơn giản: khi kể, nói về việc sẽ làm ("mỗi sáng thứ Bảy viết 500 chữ") hơn là về con người sẽ trở thành.
Chuẩn bị: người, chỗ, vật liệu
Mời ai
Bốn đến tám người là vừa. Ít quá thì buổi kể chuyện ngắn, nhiều quá thì chưa tới lượt người cuối đã hết giờ. Nên là những người mình thấy thoải mái khi nói điều thật lòng — nhóm bạn thân, đồng nghiệp gần, anh chị em họ. Một buổi làm bảng không phải chỗ để gây ấn tượng.
Chọn chỗ
Một phòng khách có bàn dài, một góc quán cà phê yên tĩnh có bàn lớn (hỏi trước chủ quán), hoặc sân nhà ai đó. Cần đủ mặt bàn để mỗi người trải được một tờ bìa A3 và đống báo.
Chia nhau vật liệu
| Món | Ai mang | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bìa cứng hoặc giấy A3 | Mỗi người tự mang | Có thể mang khung ảnh cũ để lồng vào |
| Báo, tạp chí cũ | Mỗi người góp một chồng | Càng nhiều chủ đề càng tốt: du lịch, nấu ăn, thể thao, nhà cửa, thiên nhiên |
| Kéo, hồ dán, băng dính hai mặt | Chủ nhà chuẩn bị chung | Mỗi hai người một bộ kéo là đủ |
| Bút dạ, giấy màu, nhãn dán | Một người lo chung | Bút đầu nhỏ để ghi chữ |
| Ảnh của chính mình | Mỗi người tự in sẵn | 3–5 tấm cỡ nhỏ |
| Đồ ăn nhẹ, nước | Mỗi người góp một món | Tránh đồ dầu mỡ dính tay, dính giấy |
Nhắn trước cho cả nhóm một câu để nghĩ sẵn: "Năm nay bạn muốn làm, học, hoặc trải nghiệm ba điều gì?" Có người đến tay trắng, ngồi nghĩ cả buổi; có câu hỏi trước thì buổi làm trôi hơn hẳn.
Lịch trình gợi ý cho một buổi ba tiếng
| Thời lượng | Phần | Làm gì |
|---|---|---|
| 15 phút | Chào hỏi | Ăn nhẹ, trải vật liệu ra bàn |
| 20 phút | Nhìn lại năm cũ | Mỗi người viết riêng: ba điều đã làm được, một điều tiếc chưa làm |
| 20 phút | Viết điều ước | Mỗi người viết 3–5 điều cho năm mới, kèm một việc nhỏ cho mỗi điều |
| 70 phút | Cắt dán | Lật báo, chọn hình, sắp bố cục, dán. Bật nhạc nhẹ |
| 40 phút | Kể cho nhau | Mỗi người 3–5 phút, giơ bảng lên kể |
| 15 phút | Chốt hẹn | Chụp ảnh bảng, chọn ngày nhìn lại giữa năm |
Phần nhìn lại năm cũ hay bị bỏ vì vội cắt dán, nhưng nó làm cả buổi sâu hơn. Biết năm qua mình đã làm được gì giúp chọn điều ước năm nay sát sức mình hơn.
Luật nhỏ cho phần kể chuyện
Phần kể là lúc dễ vui nhất mà cũng dễ chạm tự ái nhất. Nói trước với cả nhóm vài luật đơn giản:
- Không bình phẩm điều ước của người khác. Không "cái đó dễ mà", không "cái đó khó lắm", không "sao không làm cái này".
- Chỉ hỏi để hiểu: "Vì sao bạn chọn điều này?", "Việc đầu tiên bạn làm là gì?"
- Không so sánh. Điều ước đi du lịch nước ngoài không "to" hơn điều ước ngủ đủ tám tiếng.
- Được quyền giữ riêng. Ai muốn kể một điều thôi, hoặc chỉ kể phần hình, đều được.
- Kể việc làm hơn kể bản thân: "Mình sẽ đi bơi sáng thứ Tư" thay vì "mình sẽ thành người khoẻ mạnh".
- Không đăng bảng của người khác lên mạng nếu chưa hỏi.
Biến buổi làm thành sự giúp đỡ cả năm
Ghép cặp đồng hành
Cuối buổi, ghép từng đôi. Mỗi đôi hẹn nhắn hỏi nhau một lần mỗi tháng, chỉ một câu: "Tháng này việc ______ của bạn sao rồi?" Đơn giản đến mức khó bỏ.
Góp sức theo khả năng
Thường sẽ có người trong nhóm giúp được điều ước của người khác: bạn biết bơi dạy bạn chưa biết, bạn nấu giỏi cho mượn công thức, bạn từng đi Sa Pa chỉ đường. Ghi lại "ai giúp được gì" ngay trong buổi.
Hẹn nhìn lại giữa năm
Chốt ngày, giờ, chỗ ngay khi mọi người còn ngồi đó. Buổi nhìn lại có thể ngắn hơn: mỗi người mang ảnh bảng của mình, kể điều đã làm, điều đổi ý, điều cần giúp. Không ai phải "báo cáo thành tích".
Biến thể cho từng nhóm
- Nhóm sinh viên: thêm một ô "học kỳ này" bên cạnh ô "cả năm", vì nhịp sống sinh viên tính theo kỳ.
- Đồng nghiệp: giữ bảng ở mức chung chung hoặc chỉ làm phần việc học, kỹ năng; chuyện riêng tư không cần mang tới công sở.
- Nhóm bạn có con nhỏ: trẻ làm bảng nhỏ ở một bàn riêng, người lớn làm bảng mình; cuối buổi trẻ kể trước.
- Nhóm trực tuyến: mỗi người tự làm bảng số, gọi video để cùng làm, cuối buổi chia sẻ màn hình kể.
Bắt đầu từ tuần này
- Nhắn cho ba đến bảy người bạn một lời mời có ngày, giờ, chỗ cụ thể trong tháng đầu năm.
- Gửi kèm câu hỏi nghĩ trước: "Năm nay bạn muốn làm, học, hoặc trải nghiệm ba điều gì?"
- Lập bảng chia vật liệu như trên, gửi vào nhóm nhắn tin.
- Chuẩn bị tờ luật nói chuyện (năm, sáu dòng) để đọc to đầu phần kể.
- Chuẩn bị mẫu cho mọi người: "Điều ước: ______. Việc đầu tiên: ______. Người đồng hành: ______. Ngày nhìn lại: ______."
Câu hỏi thường gặp
Tổ chức buổi làm vision board cùng bạn bè cần chuẩn bị gì?
Cần bìa A3 cho mỗi người, chồng báo cũ đủ chủ đề, kéo, hồ dán, bút dạ, ảnh cá nhân in sẵn và đồ ăn nhẹ. Nên gửi trước câu hỏi về ba điều ước để mọi người nghĩ sẵn.
Một buổi làm bảng tầm nhìn nhóm kéo dài bao lâu?
Khoảng ba tiếng là vừa cho 4–8 người: chào hỏi, nhìn lại năm cũ, viết điều ước, cắt dán hơn một tiếng và chừng 40 phút để mỗi người kể ngắn.
Có nên kể điều ước với bạn bè không?
Kể giúp có người đồng hành và hỏi thăm. Một nghiên cứu nhỏ của Peter Gollwitzer và cộng sự (2009) gợi ý rằng nói công khai ý định về bản sắc có thể làm giảm nỗ lực, nên khi kể hãy nói về việc cụ thể sẽ làm hơn là mình sẽ trở thành ai.
Làm sao để buổi làm bảng không thành dịp so bì?
Đặt luật từ đầu: không bình phẩm, không so sánh điều ước, chỉ hỏi để hiểu, ai muốn giữ riêng thì được giữ. Mời những người mình thấy thoải mái khi nói thật lòng.
Sau buổi làm bảng tầm nhìn nhóm nên làm gì tiếp?
Ghép cặp đồng hành nhắn hỏi nhau mỗi tháng, ghi lại ai giúp được ai, và chốt ngay ngày gặp lại giữa năm để mỗi người kể điều đã làm và điều đổi ý.
